މަޒްމޫން ޝާއިޢުކުރުމަށްޓަކައި ފޮނުއްވާނީ
publish@fanvai.info
|
ފުޅަފި
ފޮންޓްޑައުންލޯޑް
ގުޅުއްވުމަށް
ފަންމާފާނު
އެންމެފަސް
+ ހުވަފެން ތަޢުބީރު: ބަންގި+ އާޔަތަކާއި ފޮޓޯއެއް: ހިނިތަކުގެ އެހީތެރިކަން
+ އަންހެނުން ފިރިހެނުންނަށް ބަދަލުކުރުން
+ ސުވަރުގޭގައި މޫސާގެފާނުގެ މިތުރު
+ މަޑު އާދަނާއި ކުރިމަގު ގޮއްޔެގެ ވާހަކަ (2)
+ ޤަޠަރު ޚަތިމު ނުވަތަ ޤަޠަރު މުޞްޙަފު
+ އީމާންކަމާއި ނަމާދު: މައިބަދައާއި ހުޅުތަކުގެ ފަރުވާ
+ އާޔަތަކާއި ފޮޓޯއެއް: މާސްގައި ގަސް
ތާރީޚް
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
އިތުރު ...
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ސަފްހާ 1 ގެ 3 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ޢަބްދުލްޙަކީމް ޙުސައިން މަނިކު (1997) ލިޔުއްވައިފައިވާ ގޮތުގައި ވޯރާ ވިޔަފާރިވެރިން މާލެ އައީ އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީން IV ގެ ރަސްކަމުގައެވެ. މީލާދީން 1857 ވަނަ އަހަރުގެ މެދުތެރޭގައެވެ. [ވޯރާއިން މާލެއަށް ގަދަކުރުވީ ކަކާގޭ ޢަލީ ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނެވެ. ]އެ މީހުން ރާއްޖެ އައިސް ކުރީ "ފޭރި ކާ ވިޔަފާރި" އެވެ.ދިވެހީންނަށް ދެމުން ދިޔައީ ބޮޑު ގެއްލުމެވެ. މި ގޮތަށް މިކަން ހިނގަމުން ދަނިކޮށް 1959 ވަނައަހަރު ވޯރާއިންގެ ވިޔަފާރި ހުއްޓާލުމަށް ނާޞިރު ކުރިމަތިލައްވައިފިއެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 105 އަހަރަށް ދެމިގެން ދިޔަ މި ވިޔަފާރި، ވޯރާއިންނަށް ތަފާތު ދަތިތައް ކުރައްވައި، 1 އޮގަސްޓް 1962 ގައި ނާޞިރު މުޅިން ހުއްޓުވައިލިއެވެ.]
ބުނެވޭ ގޮތުގައި ހިޖުރައިން މީގެ ތިންސަތޭކަ އެތަކެއް އަހަރުގެ ކުރިން ސީރިޔާގެ އޭރުގެ ވެރިރަށް ޙަމާޠް ގައި ސައްޔިދުނާ ޙަސަންގެފާނާއި ޙުސައިންގެފާނުގެ ދަރިކޮޅުން ފިރިހެން ބޭފުޅަކު އުފަންވެ ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. (واللّه أعلم) މި ތުއްޕުޅު ބޭފުޅާއަށް ނަންދިނީ ސައްޔިދު މުހަންމަދު ޝަމްސުއްދީން ކިޔައެވެ. މިބޭފުޅާ ތަޢުލީމު ޙާޞިލްކުރެއްވީ މިޞްރުގެ ޖާމިޢަތުލް އަޒުހަރު އިންނެވެ. ސައްޔިދު މުޙަންމަދު ޝަމްސުއްދީނު ވެވަޑައިގަތީ އެޒަމާނުގެ ބޮޑެތި އިލްމުވެރިން ތެރެއިން ކުރިއަށް ނުކުމެ ވަޑައިގެން ހުންނެވި ބޮޑު ޢިލްމުވެރި އަކަށެވެ. 
އައްސުލްޠާން އިބުރާހީމް އިސްކަންދަަރު ރަސްގެފާނަކީ، މި ދީނާ މި ގައުމާ ހުރެ ޝަހީދުވެ ވަޑައިގެންނެވި އަގުހުރި ދިވެހި ދަރިއެއްގެ ލޭފޮދުން ދެމިގެން އައި ދަރިކޮޅަކުން އުފެދިވަޑައިގެންނެވި އަގުހުރި ދިވެހި ބައްޕަކަށް އުފަންވެ ވަޑައިގެންނެވި ފިސާރިކެރޭ ދިވެހި ފިރިހެން ދަރިއެކެވެ. އެ ރަދުންނަކީ އުތީމު ކަޅު ޢަލީ ޚަޠީބު ތަކުރުފާނުންގެ ޝަހީދު ޢަލީ ޚަޠީބު ތަކުރުފާނުގެ މަރިޔަމް ކަނބައިދި ކިލެގެ ގެ ދަރިކަބަލުން އައިމިނާ މާވާކިލެގެ ގެ އަގުހުރި ދަރިކަލުން ކަޅުތުއްކަލާއަށް، ފަހުން އައްސުލްޠާން މުހަންމަދު ޢިމާދުއްދީން އަށް ބައްޕަ ވިދާޅުވާ ބޭފުޅެކެވެ. 
ލަކްޝަދްވީޕަކީ އިންޑިއާގެ ޔުނިއަން ޓެރިޓަރީއެކެވެ. ވާހަކަ ދައްކައިއުޅޭ މައިގަނޑު ބަހަކީ މަލަޔާޅަމެވެ. އެކަމަކު ދިވެހިބަހުން ވާހަކަ ދައްކާ މީހުން ވަރަށް ގިނައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ލަކްޝަދްވީޕްގެ މިނިކޮއި އޭ ކިޔާ ރަށުގެ މައިގަނޑު ބަހަކީ ދިވެހި ބަހެވެ. އެމީހުން މި ބަހަށް ކިޔަނީ މަހަލް އެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ކިޔާ މަލިކަކީ ލަކްޝަދްވީޕްގެ އެއް އަތޮޅެވެ. މި އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅެނީ އެންމެ ރަށެއްގައެވެ. އެއީ މިނިކޮއި އައިލެންޑެވެ.
ށ. މިލަންދުއަކީ ތަންކޮޅެއް ކުރީޒަމާނެއްގައި މީހުން އުޅެފައިވާރަށެކެވެ. ލަފާކުރެވޭގޮތުގައި މިލަންދޫ ފަޅުވެފައިވަނީ ހޮޅިންގެމީހުން ރާއްޖޭގެ އުތުރުގެ ރަށްރަށަށް އަރައި ފޭރި މީހުންމަރައި އުޅެންފެށުމުން، ފަޅު ހުންނަ ފަސޭހަރަށްރަށް ދޫކޮށް ، ލަފައި ފުރަން އުނދަގޫ ރައްރަށަށް މީހުންގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލު ކުރުމުގެ ތެރޭންކަމަށެވެ. 
ކޮންމެ އަހަރެއްގެ މޭމަހުގެ 17ވަނަ ދުވަސް ދުނިޔޭގައި ފާހަގަ ކުރެވެނީ، ބައިނަލްއަޤުވާމީ، މުވާޞަލާތާބެހޭ ދުވަހުގެ ގޮތުގާ... ރާއްޖޭގައިވެސް މި ދުވަސް ފާހަގަ ކުރަމުން އަންނަތާ ޒަމާންތަކެއް ވެއްޖެ... ސަބަބުތަކެއް ވެސް އެބަހުރި.... 
ވަނަ އަހަރު މާލޭގެ ބިމުގެ ބޮޑު މިނަކީ، 1.12އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. އޭގެ ފަހުންވެސް އޭގެ ކުރިންވެސް މާލޭގެ ބިމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް އެކި ދުވަސްވަރު އެކިމިންވަރުގެ ބަދަލު އައިސްފައިވާނެއެވެ. ބިންހިއްކުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުމުގެ ކުރީންކަމުގައިވަނީނަމަ އެކަމުގެ ސަބަބެއްކަމުގައި ޠަބީޢީ ސަބަބެއް ހިމެނިފައިވުމީ ވަރަށްވެސް ގާތްކަމެކެވެ. ބިންހިއްކުމުގެ މަސައްކަތްފެށުމަށްފަހު އެކި ދުވަސްވަރު އެބަދަލު އައިސްފައިވަނީ، އެމަސައްކަތް ކުރެވެމުންދިޔަ ނިސްބަތުންނެވެ. 
ނައިބުކަމާ ހިނގުމަކީ، އައްސުލްޠާނު މުޙުޔިއްދީނު ޢާދިލުގެ ރަސްކަމުގައި ވަރަށް ފެންކޮށް ފެށުނުކަމެކެވެ. މުޙަންމަދު ޝަމްސުއްދީނު ތިނެއްގެ ރަސްކަން ފެށިގެން އައި ދުވަސްވަރު ނައިބުކަމާއި ހިނގުމުގެ ކީރިތިކަމާއި މޫރިތިކަން ވަރަށް މައްޗަށް ހިނގައްޖެ އެވެ. ފަނޑިޔާރުކަމުގެ ވަލީ ހަވާލުކުރައްވާފައި ހުންނަވަނީ ބަންޑާރަ ނައިބުމަނިކުފާނާ އެވެ. ނަންފުޅަކީ، ފަޟީލަތުއްޝައިޚު ޙުސައިން ޞަލާޙުއްދީނު ބަންޑާރަ ނައިބުމަނިކުފާނެވެ. 
މަސްވެރިކަމުގެ ސިނާޢަތަށް އައި ސައެންސީ ކުރިއެރުމާއެކު، މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން މިވަނީ މަސްވެރިކަމުގެ ތަފާތު ގޮތްތައް އުނގެނި އެގޮތްގޮތަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ދިވެހި ސިނާޢަތު ތަރައްޤީ ކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް ލިބޭ ކުރިއެރުންތަކާއި ގެނެވޭ ބަދަލުތަކަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ފަސްމަގު ހަނދާން ނައްތާލުމަށް އޮތް ބަހާއެއް ކަމަށް އަޅުގަނޑު ނުދެކެމެވެ. އެގޮތުން މިއަދު ތަފާތު ކުރިއެރުންތަކާއެކު، ދިވެހި މަސްވެރިން ހިތްހަމަޖައްސާލައިގެން މިތިބީ އެންވެރިކަންފަދަ މަސްވެރިކަމުގެ އަސާސީ ބައެއް ކަންތައްތަކަށް ލިބިގެންދިޔަ ފަސޭހަތަކެއްގައި ހިފައިގެންނެވެ.
އަލްފާޟިލްމޫސާ އަންވަރަކީ މާލެ އިސްދޫގޭ މޫސާމަނިކުގެ (އަތިރިގަނޑުވަރުގޭ ބާގޭދޮންމަނިކުފާނު) ގެ ބޭފުޅެކެވެ.މިޢާއިލާއިން1948 އާއި ހަމައަށް މަލިކުގައި ވެރިކަންކުރިއެވެ. އފ.މޫސާ އަންވަރު ނިސްބަތް ވެގެންވަނީ ، މާލޭ މަޑުފެހި ޢާއިލާއަށެވެ. 
އާދަކާދައާއި ޘަޤާފަތު ބަދަލުވަމުން ދެއެވެ. ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ލޯހުޅުވި އެ ކަންކަމާބެހޭ ގިނަގޮތްތައް ފެންނަމުންދާ ވަރަކުންނެވެ. ތަރައްޤީގެ ފާލަމުގައި ކުރިޔަށް ފިޔަވަޅު އެޅޭ މިންވަރަކުންނެވެ. ތިމާމެންކުރާ މަސައްކަތެއް ކަމަށްވިޔަސް އެކަމެއް އެހެންމީހުން ކޮށްއުޅޭގޮތަށް ފެނި ތަޢާރަފުވެ އެކަމެއްގެ ތެރެއަށް ވަދެވެމުންދާ ނިސްބަތުންނެވެ. ކަމާބެހޭ އައު އުފެއްދުންތަކާ ވަޞީލަތްތައް ލިބި އަތްމަތިވާ ފެންވަރަކުން ވެސް މެއެވެ.
ކަލެއަކީ މީގެ ދެތިން އަހަރެއްގެ ކުރިން ، ދޫނި ސޫފާ ސޫފި ތަޖުރިބާ ކުރުމުގެ ނަމުގައި ، ދިވެހި ރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތްކުޅަ މީހަކީމު ނޫން ހެއްޔެވެ. އާއެކެވެ. ފައްކާ އިނގިރޭސި އަކީމު އެވެ. އެ ދުވަހު ކަލޭގެ މައްޗަށް ދިވެހިންގެ ހިތްތަކުގައި އިސްތިޙްސާނާއި ހަމްދަރުދީގެ ޝުޢޫރުތައް، އުފެދިފައިވީ ކަން ކަށަވަރެވެ. ނަމަވެސް، އެންމެ ފަހުން މި ދިޔަ އެޕްރީލް މަހުގެތެރޭގައި ، ކަލޭ ދިވެހި ފަސްގަނޑުން ވަކިވެގެން ދިޔައީ، ދިވެހި ގައުމު ދެކެ ލޯބިވާ، ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ހިތްތަކުގައި ކަލޭގެ މައްޗަށް ރުޅިވެރިކަމާ ނަފްރަތުގެ ޝުޢޫރުތައް އުފައްދައިފަ އެވެ. ދިވެހި ރާއްޖެ ދެމިއޮތްހާ ދުވަހަކު ކަލޭގެ މައްޗަށް އެބައި މީހުންގެ ހިތްތަކެއް ހެވެއް ނުވާނެ އެވެ. 
އާދަކާދަ ނިޔާކުރަމުން އައިގޮތުން ރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ޙުކޫމާތެއް ޤާއިމުވުމުގެ ކުރިންނާއި އަދި އޭގެ ފަހުން ދުވަސްތަކެއްގައި ވެސް ރާއްޖޭގައި ހެދޭ ލަކުޑީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ (ލަކުޑީގެ ގޮތުގައި ލަކުޑިއަށް ހިމެނޭ) ވައްތަރުތައް ހިމެނުނީ ބަންޑާރަ (ސަރުކާރުގެ) ލަކުޑި ކަމުގައެވެ. އަދި އޭގެއިތުރުން އަމިއްލަޔަށް ހެދިފަޔާއި މީސްމީހުން އިންދާހައްދާ ލަކުޑީގެ އިތުރަށް ދިވެހިރުއް، ބަނބުކެޔޮ، އަދި ކަށިކެޔޮ ފަދަ ގަސްރުކުން ބަޔެއް ސަރުކާރަށް ލިބިދެވޭ އުސޫލެއްވެސް ހަމަޖެހިފައިވިއެވެ. މިއުސޫލުން ކޯޑެއްގެ ގޮތުގައި އެ ޒަމާނުގައި ބޭނުންކޮށް ހެދީ " ތައްކަށި " ނުވަތަ " ތައްޖެހުމެވެ. " ނަމަވެސް މި " ހަމަ " ނުވަތަ އާދަކާދަ ނޫނީ ޤަވާޢިދު ނަވާރަސަތޭކަ ތިރީސް އަށްވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ހުއްޓިފައިވެއެވެ.
އޮފީސް) ގެ މަސައްކަތް ވަރަށް ބޮޑަށް ތަރައްޤީވެ ފުޅާވިއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އަލްއުސްތާޛު މުޙައްމަދު ޒާހިރުޙުސައިންގެ ބެއްލެވުމުގެ ދަށުން ހިނގަމުން އައި އީ.ޕީ.އޯ ގެ ނަން 1979 ޖެނުއަރީ 1 ން ފެށިގެން "އެޑިޔުކޭޝަނަލް ޑިވެލޮޕްމެންޓް ސެންޓަރ" (އީ.ޑީ.ސީ) ގެ ނަމަށް ބަދަލުކުރެވުނެވެ. އެހާތަނުން ފެށިގެން ރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމީ ސިޔާސަތުގައި އީ.ޑީ.ސީ އަދާކޮށްފައިވަނީ ވަރަށް މުހިއްމު ދައުރެކެވެ. 
ދިވެހި ކާބަފައިންގެ އަގުހުރި މަސައްކަތުން "ދިވެހީންގެ މި ޢިއްޒަތްތެރި ބިމުގައި، ދިވެހީންގެ މުބާރިކު ފެހި ދަނޑުގައި" ކުރެއްވި ޢިލްމީ މުޑުވަކުން ފަޅައިގެން ހެދި ބޮޑުވި ޢިލްމީ ގަސްތައް މިއަދު މިވަނީ ބޮޑުވެފައެވެ. އަދި އަންނަނީ ބިޔަވަމުންނެވެ. ދުނިޔެ ދެއްކި ތަފާތު މޫސުންތަކާއެކުވެސް ނުމިޔެ އެ ގަސްތައް ދިރިހުއްޓެވެ. ބައެއް ފަހަރު މިލައި މޯޅިވަމުންނެވެ. އަނެއް ބައިފަހަރު އާކުރިތައް ފަޅައި ރޯވެ ހެދެމުންނެވެ. 
ލަކްޝަދީބަކީ، އިންޑިޔާގެ މަރުކަޒީ ސަރުކާރުގެ ރަސްކަން ހިނގާ އަތޮޅެކެވެ. މި އަަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ދިހަ ދީބާއި މީހުން ނޫޅޭ ކިތައްމެހައި ދީބުތަކެއް އެބަ ހުއްޓެވެ. މި އަތޮޅުގެ އާބާދުވެފައިވާ ދިހަ ދީބު ތެރެއިން މަލިކަކީ އެއްދީބެވެ. އިންޑިޔާގެ ހުޅަނގު ދެކުނު އިމަކީ މިއެވެ. މަލިކާއި އެއްމެ ކައިރީގައިވާ ކަލްޕޭންޏާއި، ލަކްޝަދީބުގެ މައިދީބު ކަވަރައްތިއާއި އަދި ކޮޗިން މަލިކު އޮތީ ތަރުތީބަށް 114 މޭލު، 136 މޭލު، 215 މޭލު ފޭގައި އެވެ. 
ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތީ އިންސާނީ ތާރީޚުހާ ދޮށީ ޚިދުމަތެކެވެ. މި ބިމުގައި އިންސާނާ ގާއިމުވެ އުޅެން ފެށިދުވަހުން ފެށިގެންވެސް އެބައިމީހުންގެ ތެރޭގައި އަމާންކަން ދެމިއޮންނަން ބޭނުންވާނެކަން ގަބޫލުކުރާބަޔަކު އުޅޭނެކަން ކަށަވަރެވެ. މި ބިމުގައި އިންސާނުންގެ އާބާދީ ބޮޑުވެ ގަބީލާތަކަށް ބައިވެ އެބައިމީހުން ބިމުގެ ކަންކޮޅުތަކަށް ފެެތުރިގެން ދިއުމުން މި ދެންނެވި އަމާންކަން އޮންނަންޖެހޭ މިންވަރު އިތުރުވެ އެކަމުގައި އެ ގަބީލާއެއްގެ ވެރިއަކަށް ހުންނަ މީހަކަށް އެހީތެރިވާނެ ބަޔަކު އެބައެއްގެ ތެރެއިން ނުކުންނާނެކަމީ ޝައްކެތްނެތި އެނގޭ ކަމެކެވެ. މިވަގުތު ފަންވަތުގައި
މިވަގުތު 70 ކިޔުންތެރިން އޮންލައިންހޮޅުއަށީގައި
އެކަކުވެސް ނެތް
ފަންވަތުގެ ޖަވާހިރު
''އަޅުގަނޑަށް ވިންސޭ ގޮތުގައި ހަމައެއް ނަހަމައެއް ބެލުމަކާނުލައި ބަސް އުފެދިފައިވާ އަޞްލަށް ޙުރުމަތްތެރިކަމެއް ނުބަހައްޓައި އެބަހަކާ ނުގުޅޭ ފަދަ ބޭރުބަސްތަކުގެ ލަފްޒުތައް ބަހަކަށް ވައްދަން މަސައްކަތް ކުޅައުމަކީ އެބަހަކަށް ޚިދުމަތް ކުޅައުމުގެ ބަދަލުގައި ބަހަށް ކުރެވޭ ވަރަށްވެސް ބޮޑު ޚިޔާނާތްތެރި ކަމެކެވެ.'' - މުޙަންމަދު އަމީން- |