ފަޟީލަތުއްޝައިޚު އަލްމަރުޙޫމް ޙުސައިން ޞަލާޙުއްދީން (1933)


ބަހުލޫލުލް މަޖުނޫނަކީ ޢިރާޤުގެ ބަޣުދާދުގައި އުޅުނު ސިކުނޑި އުނި މީހެކެވެ. ބުއްދި ހަމަ ނުޖެހޭ ސޭކެކެވެ. މަޝްހޫރު މޮޔަޔެކެވެ. އޭނާ ދުނިޔޭގައި އުޅުނީ ޚަލީފާ ހާރޫނު ރަޝީދުގެ ޒަމާނުގައެވެ.

އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ ފަދައިން އަޅުގަނޑުމެން، ހަމަ ނުޖެހޭ މީހުންނޭ ކިޔާ ވަރަށް ގިނަ މީހުންނަކީ، އާދަޔާ ޚިލާފު ހާޒިރު ޖަވާބު ދޭބަޔެކެވެ. ބުއްދި ފުރިހަމަ މީހުންނަށް ވުރެ ބުއްދިވެރި ބަސް ބައެއް ފަހަރަށް އެފަދަ މީހުން ހަމަ ކުއްލި ގޮތެއްގައި ބުނެ އުޅެއެވެ.

ޚަލީފާ ހާރޫނުގެ ދަރުބާރުގައި އިސްވެ ދެންވެވުނު މޮޔަ ބަހުލޫލު ސަވާރުވެގެން އުޅުނު ސަވާރީގެ ނަން އިވުނަސް މީހަކު ހީނހީނ ހަލާކުވެދާނެއެވެ. އެކަން އެއްކިބާގައި ބާއްވަވައިފައި އޭނާ ދެއްކި ވާހަކަތަކާއި، އެރުވި ހާޒިރު ޖަވާބެއްގެ އާދަޔާ ޚިލާފުކަން ފަޟީލަތުއްޝަައިޚު ޙުސައިން ޞަލާޙުއްދީނު (ރަޙިމަަހުﷲ) ގެ ''ވާހަކައެއް'' މި ލިޔުމުން އޮޅުން ފިލުއްވައި ލައްވާށެވެ!

ވާހަކައެއް

ޙުސައިން ޞަލާޙުއްދީން (1933)

ޚަލީފާ ހާރޫނު ރަޝީދު ރަސްކަމަށް އިސްވެވަޑައިގެން ބޮޑު ދަރުބާރު ކުރެއްވި ދުވަހު އެދަރުބާރު ތެރެއަށް، ބަހުލޫލުލް މަޖޫނު މަށަން ދައްޗެއްގެ މައްޗަށް ސަވާރުވެގެން ދުވެފައި އައިސްވަދެ ސަލާމްކޮށްލައިފައި އަނބުރައިލުމުން ރަސްގެފާނު ވިދާޅުވިޔޭ ބަލަގަ އޭތް އެތް ކަލޭގެފާނޫވޭ. ނަސޭހަތެއްވެސް ނެތްތޯއެވެ. ބަހުލޫލު ދެންނެވިއޭ. ނޫން ނޫން އޭ ހާރޫނާ އެވެ. ޤިޔާމަތް ދުވަސް އައިސްގެން މާތް ރަސްކަލާނގެ އިހަށް ހެއްދެވިހައި މީހުންނާއި، ފަހުން ހައްދަވާނޭހައި މީސްތައް އެއްބިމަކަށް އެއްކުރައްވައިގެން ހިސާބު ބައްލަވައި އުޅުއްވާއިރުން ގެންދަވާނީ ހުސް ފަގީރުންނޭ ނޫނެވެ.

އެންމެ ކުރީބައިގައި ގެންދަވާ އެއްބަޔަކީ ރަސް ރަސްކަލުންނާއި ވެރީންނެވެ. އެގެންދަވާފައި ވަޙީކުރައްވާނެޔޭ. ތިމަން ސުވާމީންގެ ބިންގަނޑާއި ދުނިޔެ ތިޔަބައި މީހުންނަށް ތަމްކީނު ކުރައްވައި އަޅުތަކުން ކިޔަމަންތެރި ކުރައްވައި ދެއްވީ، އެ އަޅުތަކުން ތިމަންސުވާމީންގެ ކިބަޔަށް ކިޔަމަންތެރި ކުރައްވައި، ތެދުމަގުގައި އުޅުމަށް ކަންފަސޭހަކޮށް، އަނިޔާވެރީން ކުރާ އަނިޔާ މަނާކޮށް ޢަދުލު އިންސާފު ޤާއިމުކޮށް ދުނިޔެ ފަސޭހަ ކުޅައުމަށެވެ. އުސްވެގެންވާ ތަޚުތުތަކަށް އަރައިގެން މީހުންތައް ކޮށިކޮށް ފުނިފުންޏަށް މުދައުތައް ޖަހައިހެދުމަކަށެއް ނޫނެވެ.

ތިޔަބައިމީހުން ފަހެ ކުޅައީ ކިޔެއްހެއްޔެވެ. އެއިރު ނަރަކަ އޮންނާނީ ކުރިމަތީގައެވެ. ޒަބާނީ މަލާއިކަތުން ތިއްބަވާނީ ތައްޔާރީގައެވެ. އެބަސްފުޅަށް މަނިކުފާނުންގެ ޒުވާބުފުޅަކާއި ސަލާމަތްވެގެންދާނޭ ތަނަކާއި ތައްޔާރު ކުރައްވާށެވެ. އެމަޖިލިސަށް ކޮންމެ ވެރިޔަކުމެ ގެންދެވޭނީ ދެ އަތް ފުއްކަނދުރާޔާއި އެކުގައި ކަސްތަޅު އަޅައިގެންނެވެ. ދޫކޮށްލެވޭނީ އެމީހާގެ ހުރި ޢަދުލުވެރިކަމަކާއި، ދޭ ޒުވާބަކުންނެވެ.

މިހެން ދެންނެވީމާ ރަސްގެފާނުގެ ލޯފުޅުން ކަރުނަފުޅު ހިނގައިފި އެވެ. މިތަނުން މީހަކު ބުނެފިއޭ މި ފަދަ ދަރުބާރުގައި ވެސް ރަސްގެފާނަށް އުދާސްކަން ދެއްވައި ހިތާމަފުޅު ޖައްސަވަނީ ތޯއެވެ. ބަހުލޫލު ގޮަވައިލިޔޭ. އޭ ހުރި ހިތާމައެއްގެ ބޮޑުކަމާޔޭ އެ ދުވަހުން ކަސްތޮޅު މޮހާނޭ މީހާ މިހިރަ ފެންނަނީތާޔޭ ރަސްގެފާނުން ފުންމައިގެން ތެދުވެވަޑައިގެން: ބަހުލޫލުގެ އަތުގައި ބޮސްދެއްވާން އުޅުއްވަނިކޮށް ދުވެރައްކައުވެއްޖެ އެވެ. އހ. ބި އިޚްތިޞާރު.
----------------------------------

ޙުސައިން ޞަލާޙުއްދީން(2007). ދިވެހި އަދީބުންގެ ދުވަސްވީ ލިޔުންތައް(1).ވާހަކައެއް (ޞ.34).ނޮވެލްޓީ ޕްރެސް،މާލެ.
ނޯޓު: މި ލިޔުމުގެ އަސްލު ޝާއިޢު ކުރައްވާފައިވަނީ 8 ޖުލައި 1933ގައި ނިކުތް ''އަލްއިޞްލާޙު'' މަޖައްލާގަ އެވެ.

މިހާތަނަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ޚިޔާލުގެ އަދަދު (9)

...
ލިޔުނީ ޢަލީ, 2009-01-14 18:14:01

މުޅި ލިޔުން ކިޔާ ނިމުނު އިރުވެސް ބުއދިއެއ ހަޒިރު ޖަވާބެއް ނުފެނުނު. ހެއްވަ އެއްޗެއްވެސް ނެތ. އެނގުނު ހާވެސް އެއްޗަކީ ލިޔަނެ އެއްޗެއް ނެތިގެން މިހުން ލިޔެފަ ހުނން އެޗެތި ކޮޕީކުރަކަން!!

...
ލިޔުނީ ފަސީހު, 2009-01-15 15:40:04

މި ކަހަލަ ލިޔުންތައް ގިނަގިނައިން ހުށަހެޅުއްވުން އެދެން. ވަރަށް ކަމުދޭ. ވަރަށް ފުރިހަމަ.

...
ލިޔުނީ ޖަމީލް, 2009-01-15 15:52:27

މީގައި ރެފަރެންސް ލިޔެފައިމިވަނީ ނުބައިކޮށް، ޗެކުކޮށްލުން އެދެން. ދަށުރޮގު ދަމަން ޖެހޭނީ ފޮތުގެ ނަމާދިމާގައި

...
ލިޔުނީ ފަންވަތް, 2009-01-15 16:23:52

އިރާދަ ކުރެއްވިއްޔާ ބަލައިލާނަން. ކުށެއްވާނަމަ އިޞްލާޙުކޮށްލުމަށްޓަކައި. ޖަމީލަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ!

...
ލިޔުނީ ޠުވައިލިބް, 2009-01-15 16:33:12

ޢަލީއެވެ. ޙާޒިރުޖަވާބަކާއި ބުއްދިއެއް ކިއުމަށްފަހު ދެނެގަނެވޭނީ މީހާގެ ކިބައިގައިވެސް ފެންވަރަކާއި ޤާބިލްމެއް ހުރެގެންނޫންހެއްޔެވެ؟ އައްޔާއެވެ. މިކަހަލަ ޢިލްމީ ސައިޓުތަކަށް ތިޔަކަހަލަ މީހުން ވަނީމަ އުދަގޫވަނީ އަހަރުމެން ކަހަލަ އެއްޗެއް ހޯދަން އުޅޭ މީހުނަށެވެ. ހީކުރަނީ ދެން ކޮމެންޓެއް ކުރުމުގެ ކުރިން ތިމާގެ އަމިއްލަ ފެންވަރު އެއްފަހަރު ވަޒަން ކޮއްލާނެ ކަމަށެވެ.

...
ލިޔުނީ އަލާ, 2009-01-15 18:39:46

ޠުވައިލަބަށް ވާހަކައެއް ކިޔައިދެން ހެއްޔެވެ؟ ނޫސްވެރިކަމުގެ އަސާސީ ކޯހަކަށް ކިޔަވަން ދިޔަ ގޮލައެކެވެ. ކިޔަވައިދިންމީހާ ބުނެދިން ގޮތުގައި ޚަބަރަކީ އަލަށް ހިނގާ ބޮޑު ކޮންމެ ކަމެކެވެ. ފިލާވަޅު ނިންމާފައި ހޯމްވޯކެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތެއް ހަވާލު ކުރިއެވެ. އެއީ އެ ގައުމުގެ ފައްޅިއެއްގައި އޮތް މާ ޝާހީ ކާވަންޏެއްގެ ޚަބަރު ތައްޔާރު ކުރުމަށެވެ. އަނެއް ދުވަހު ކުލާހުގެ ބައިވެރިން އައިމާ އެންމެ ފުރަތަމަ ސަފުގައި އިން ކުއްޖާގާތުގައި ޚަބަރު ކޮބައިތޯ އަހާލީމާ ބުންޏެވެ. ސަރ އެވެ. ޚަބަރެއެް ތައްޔާރު ކުރެވޭ ގޮތެއް ނުވިއެވެ. ކީއްވެތޯ އަހާލީމާ ބުންޏެވެ. ވީ ގޮތަކީ ކާވަނީގެ ޚަބަރު ތައްޔާރު ކުރަންވެގެން ފައްޅި ހުރި ހިސާބަށް ދިޔަ އިރު، ކާވަނި ކުރަން ތައްޔާރުވެގެން ތިބި ދެމީހުންނާއި އެހެނިހެން މީހުންތައް ވަރުގެ ކޮޅަށް ނަލަހެދިގެން ފައްޅިއަށްވަންނަނީ އެވެ. އެކަމަކު ކަންދިމާކުރި ގޮތުން އެހިސާބަށް އައި ބިންހެލުމެއްގައި އެ އެއްމެންގެ މައްޗަށް ފައްޅިވެއްޓި މުޅި ރަށް ހަލާކުވެއްޖެވެ. އެހެންވީމާ ދެން ކޮން ޚަބަރެއްތޯއެވެ؟ އަޅުގަނޑުވެސް ސަލާމަތްވީ ހަމަ ކިރިޔާއެވެ. ބިންހެލުން ނައިނަމަ މޮޅު ޚަބަރެއް ލިޔެލަން ލިބުނީހެވެ.

ޠުވައިލަބެވެ! މި ނޫސްވެރިޔާގެ ނަމެއް ނޭނގެއެވެ. އެކަމަކު މިހިރީވެސް ލިޔެކިޔުމުގެ ތެރެއަށް ނޭވައިލައި އުޅޭ ބައެއް މީހުންގެ ފެނުމާ އިވުމާ އެނގުމުގެ ޙިއްސުގެ ހާލަތު ހުރި މިންވަރެެވެ. ކޮންމެޔަކަސް އަޅުގަނޑަށް ހީވަނީ ޞަލާޙުއްދީނުގެ މި ލިޔުމަށް ޚިޔާލު ފާޅުކުރެއްވި ބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި މި ދެންނެވި ނޫސްވެރިޔާވެސް ހިމެނި ވަޑައިގަންނަވާ ހެންނެވެ.

...
ލިޔުނީ އައްޔާ އޭ އައްޔާ, 2009-05-03 18:50:45

ސަލާހުއްދީނުގެ ލިޔުމަކަށް ފާޑުކިޔފައިވާނީ ރަނގަޅަށް ކަމަކަށް ނުފެނޭ. ސަލާހުއްދީނުގެ ލިޔުން ތަކަކީ ރާއްޖެދުށް އެންމެ މޮޅު ލިޔުންތަށް. އަލީ ގެ ކިހައްޑިހަ ބަސް އެއްފަރާތް ކޮށްލުމަށްފަހު ވިސްނާލުން ރަނގަޅު ކަމަށް ފެނޭ

...
ލިޔުނީ aisha, 2010-02-02 05:56:31

noosveriya ah e higaidhiya ee habareh kan neygunu gothah ali ah salaahuddheen aki kaaku kan neygenee dhetho...salaahuddeen aki dhivehi raajje adhi dhuvahaku ves dhekefai nuvafadha molhu liyuntheri eh...

...
ލިޔުނީ ސަފީގު, 2010-12-07 10:47:42

ބަސް ބުނުމުގެ ކުރިން ބަހަކީ ތިމާގެ އަޅެއް. އެކަމަކު ބަސް ބުނުމަށްފަހު ތިމާއަކީ ބަހުގެ އަޅެއް........... އެހެން ވެފާ ތިބޭ ބައެއް މީހުން މިކަހަލަ ސައިޓުތަކުން މަދުމަދުން ނަމަވެސް ފެނޭ..............

ޚިޔާލު ހުށަހަޅާ

ހުށަހަޅާ

ނަން

ޚިޔާލު ލިޔާބައި ކުޑަކުރޭ | ލިޔާބައި ބޮޑުކުރޭ

މަތިން ފެންނަ އަކުރުތަށް ހުރިގޮތަށް (އިގިރޭސިން) ލިއުއްވާ

ހުށަހެޅުމަށްޓަކައި މަތިން ވާތްފަރާތުގައިވާ "ހުށަހަޅާ" ބަޓްން ބޭނުންކުރަށްވާ